Ку вӗренӳ ҫулӗ тӗлне республикӑра 15 шкула тӗплӗ юсав хыҫҫӑн уҫмалла пулнӑ. Анчах тӑваттӑшӗ кӑна ачасене кӗтсе илнӗ, тепӗр 11-шӗнче юсав ӗҫӗсем пыраҫҫӗ-ха.
Кӑҫал республикӑра питӗ нумай шкулта, рекорд темелле, юсав тума тытӑннӑ: пӗтӗмпе – 38 пӗлӳ ҫуртӗнче. Кун валли федераци тата регион хыснисенчен 7 миллиарда яхӑн тенкӗ уйӑрнӑ. План тӑрӑх, 15 шкулти юсав ӗҫӗсене авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗ валли вӗҫлемелле пулнӑ, тепӗр 21 шкулта – чӳк уйӑхӗн 1-мӗшӗ валли. Икӗ шкула вара 2 ҫул юсама палӑртнӑ.
Авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗ тӗлне Шупашкарти сывлӑх енчен хавшак ачасен 1-мӗш шкулӗ, Ҫӗмӗрлери 6-мӗш шкул, Муркаш округӗнчи Ҫатракасси шкулӗ тата Шупашкар районӗнчи Толик Хураски шкулӗ уҫӑлнӑ. Ыттисем, 11-шӗ, хатӗр мар.
2026 ҫулхи авӑн уйӑхӗн 1-мӗшӗнче Шупашкарта Сергей Владимирович Щербаков кӗтмен ҫӗртен вилсе кайнӑ. Вӑл Атӑл тӑрӑхӗнче паллӑ историк-ӑсчах тата кинорежиссер шутланнӑ. Чӑваш халӑхӗн автономине тата патшалӑхне йӗркелес историйӗпе нумай ӑслӑлӑх статйи ҫырнӑ, документлӑ фильмсем ӳкернӗ. Раҫҫей коопераци университечӗн Шупашкарти коопераци институчӗн (филиалӗн) историпе обществознани преподавателӗ пулса ӗҫленӗ. Вӑл пурӗ те 50 ҫулта пулнӑ...
Сергей Щербаков 1975 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 21-мӗшӗнче Чӑваш Республикинчи Шупашкар районӗнчи Явӑш ялӗнче ҫуралнӑ. 1978 ҫултанпа Шупашкар хулинче пурӑннӑ. И.Н. Ульянов ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх университечӗн истори факультетӗнчен вӗренсе тухнӑ. Шупашкарти 24-мӗш вӑтам шкулта тата Краснодар крайӗнчи Кропоткин хулинчи 45-мӗш лицейра историпе обществознани вӗрентекенӗ пулса ӗҫленӗ. 2002–2005 ҫулсенче Чӑваш Республикинчи Шалти ӗҫсен министерствинче ӗҫленӗ. Унта вӑл Шупашкарти Ленин районӗнчи уголовнӑй шырав пайӗнче хӗсметре тӑнӑ. 2004 ҫулта Чечня Республикинче ӗҫ командировкинче пулнӑ (Раҫҫейри Шалти ӗҫсен министерствин ВОГОиП криминал милицийӗн аслӑ оперуполномоченнӑйӗ пулса тӑрӑшнӑ).
Иртсе кайнӑ талӑкра пирӗн республикӑра виҫӗ пушар пулнӑ. Ун вӑхӑтӗнче гараж тата мунча ҫуннӑ. Ку вӑл йӑлтах пӗр килте пулса иртмен-ха.
Маларах эпир виҫӗ пушар терӗмӗр те, тепӗр пушар Шупашкарта пулнӑ. Унта, телее, пурлӑх шар курман. Щорс урамӗнчи уҫӑ территорире каяш ҫуннӑ.
Халӗ вара маларах асӑнса хӑварнӑ инкек пирки тӗплӗнрех пӗлтерер.
Муркаш районӗнчи Тереҫ ялӗнче мансардӑллӑ гараж ҫунӑ. Вут-ҫулӑм 30 тӑваткал метр лаптӑк ҫинче алхаснӑ.
Шупашкар районӗнчи Ярӑска ялӗнче мунча хыпса илнӗ. Пушарпа кӗрешекенсем 20 тӑваткал метр ҫинчи пушара сӳнтернӗ. Инкекре, телее, ҫын пиҫсе кайман, нкама та сӗрӗм тивмен, вилмен. Шел те, кил хуҫисем самай шар курнӑ. Вӑрӑран юлать, вутран юлмасть тесе ваттисем ахальтен каламан вӗт.
Шупашкар районӗнчи Карачура ялӗнче пурӑнакансем ял уявне паллӑ тунӑ.
Ку уяв ял-йышӑн асӗнче уйрӑмах юлӗ. Ҫак кун ялта ҫӗнӗ ача-пӑча спорт лапамне уҫнӑ. Ҫамрӑк спортсменсем ӑна тахҫантанпах кӗтнӗ. Халӗ вӑл ачасен юратнӑ вырӑнӗ пулса тӑнӑ.
Елчӗк районӗнчи Патреккел ялӗнче пурӑнакансем те ял уявне пухӑннӑ. Ҫак кунсенче ял-йыш Успени праҫникне тата ял уявне паллӑ тунӑ. Патреккелсем тӗплӗн хатӗрленнӗ: ял конкурсӗсене пӗтӗмлетнӗ,уяв лапамне илемлетнӗ, куравсем тата сӑн ӳкерӗнмелли вырӑнсем йӗркеленӗ. Тӗп лапамра ял историне тата ял ҫыннисене халалланӑ экспозици хатӗрленӗ. Уява халӑх чылаййӑн пухӑннӑ. Пултарулӑх ушкӑнӗсем ял ҫыннисемпе хӑнасене юрӑ-ташӑпа савӑнтарнӑ.
Шупашкар хулинчи «Ярмӑрккӑ» пасарта павильонсенчен пӗри ҫунма тытӑннӑ. Ку ҫурла уйӑхӗн 28-мӗшӗнче пулнӑ.
Инкеклӗ лару-тӑру министерствин ӗҫченӗсем вырӑна хӑвӑртах ҫитнӗ. Унта 8-мӗш ретри 40-мӗш вырӑн ҫунма тытӑннӑ. Пушар 2 тӑваткал метр лаптӑк ҫинче сарӑлнӑ.
Ҫак кун Чӑваш Енри ҫӑлавҫӑсем тӑватӑ пушар сӳнтернӗ. Уруков урамӗнчи 1-мӗш ҫуртри пӗр хваттерти кухня ҫунма тытӑннӑ. Вӑрмар районӗнчи Ҫӗнӗ Мӑнтӑр ялӗнче стадионта пушар тухнӑ. Ҫавӑн пекех Шупашкар районӗнчи Шӗнерпуҫ ялӗнче мунча ҫуннӑ.
Сӑмах май, ку уйӑхра Шупашкарти «Мега Молл» суту-илӳ центрӗнче пушар пулнӑччӗ. Унта маччаран ҫакӑнса тӑракан светильник ҫунма пуҫланӑ. Лавккари ӗҫченсем пушара ҫӑлавҫӑсем киличчен сӳнтерме ӗлкӗрнӗ.
Шупашкар районӗнчи Тутаркассинчи Н.Я Бичурин ячӗллӗ шкулта Ҫӗнӗ Шупашкарти тата Шупашкар районӗнчи чӑваш чӗлхи вӗрентекенӗсен семинар-тӗлпулӑвӗ иртнӗ. Кун пирки «Хыпар» издательство ҫурчӗн журналисчӗ Елена Атамнова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче хыпарланӑ.
Хаҫатҫӑ хыпарланӑ тӑрӑх, «шкулта нумай чӗлхе вӗренни тӗрлӗ халӑх культурине, йӑли-йӗркине, историне лайӑхрах пӗлме май парать, ҫавна май ӑс-тӑна, тавра курӑма, астӑвӑма, шухӑшлава аталантарать. Юлашки вӑхӑтра ҫакна тӗпе хурса ӗҫлеҫҫӗ те Ҫӗнӗ Шупашкарти чӑваш чӗлхи учителӗсем. Шкулта ҫеҫ мар, хула шайӗнче виҫӗ чӗлхепе тӗрлӗ вулав, фестиваль-конкурс ирттереҫҫӗ. Тӗслӗхрен, «Ытарай вулавӗсем», «Юрататӑп сана, Ҫӗнӗ Шупашкарӑм!», «Нарспи» — виҫӗ чӗлхепе», «Пушкин вулавӗсем», «Асамат вулавӗсем»»...
Шупашкар районӗнче пулнӑ пушарта, шел те, ҫын пурнӑҫӗ татӑлнӑ. Инкек Шорчекасси ялӗнче пулнӑ.
Ялта пушар тухни пирки паян ирхине 9 сехет те 3 минутра пушар службине шӑнкӑравласа пӗлтернӗ. Вырӑна виҫӗ ятарлӑ техника тата пушарнӑйсем ҫитнӗ.
Шорчекассинче мунча ҫуннӑ. Ҫӑлавҫӑсем ҫулӑма сӳнтернӗ хыҫҫӑн арҫын виллине тупнӑ. Инкек хыҫҫӑн ҫак хыпара пӗлтернӗ самантра ҫав арҫын кам пулнине палӑртайман, ку тӗлӗшпе ӗҫленӗ.
Шупашкар районӗнчи Хурамакассинче пурӑнакан мӑшӑр ҫӗр ҫырли туса илет. Кун валли вӗсем патшалах пулӑшӑвӗпе усӑ курнӑ.
Елена Никифорова 2024 ҫулта «Агростартап» гранта тивӗҫнӗ. Патшалӑх хӗрарӑма 4 миллион тенкӗ укҫа панӑ. Унпа ҫемье 75 пин тӗм ҫырла туяннӑ. Унччен ҫулталӑкра 3 тонна ҫырла татнӑ пулсан, халӗ 12 тонна пуҫтарса илеҫҫӗ.
Пӗлтӗр фермерсен ҫемйи каллех патшалӑх пулӑшӑвне илнӗ. Хальхинче — 10 миллион тенкӗ. Унпа ӗҫчен мӑшӑр 55 пин тӗм ҫырла туяннӑ. Унсӑр пуҫне темиҫе ретлӗ теплица, тумлакпа шӑвармалли тытӑм илсе вырнаҫтарнӑ. Кун пек теплицӑра ҫанталӑк епле пулассинчен хӑрамалла мар.
Ҫырлана мӑшӑр пысӑк федераци сечӗсене те ӑсатать, ҫав шутра — Хусана, Мускава тата Екатеринбурга.
Шупашкар районӗнчи икӗ предприяти ҫынсене шалу тӳлеме васкаман. Унта тӑрӑшакансене хӳтӗлесе прокуратура хушша-хуппа кӗрсен ҫеҫ парӑма тӳлесе татнӑ.
Чӑваш Енӗн прокуратуринче пӗлтернӗ тӑрӑх, ӗҫ укҫи парӑмӗ 1 миллион тенкӗрен иртсе кайнӑ. Ӑна пухса яраканнисем — «Премьер Плюс» тата «Энергия» предприятисем. Вӗсем иккӗшӗ те тулли мар яваплӑ обществӑсем шутланаҫҫӗ.
Предприятисен ячӗпе кӑлтӑка пӗтерме хушса прокуратура хут ҫырнӑ, тулли мар яваплӑ обществӑсен ертӳҫисен тӗлӗшпе вара административлӑ ӗҫ пуҫарнӑ.
Надзор органӗ хушша-хуппа кӗнӗ хыҫҫӑн тин «Премьер Плюс» тата «Энергия» предприятисем хускалнӑ, хӑйсем патӗнче ӗҫлекенсем умӗнче пухса тултарнӑ 1 миллион та 100 пин тенкӗ парӑма часрах тӳлесе татнӑ.
Хальхи вӑхӑтра чылай ҫӗрте ял кунӗсем иртеҫҫӗ. Кам мӗнле пултарать, ҫавӑн пек йӗркелет ӑна. Хӑш-пӗр ҫӗрте пысӑк йышпа, чаплӑ концерт лартса, тепӗр ҫӗрте — ансатрах.
Шупашкар районӗнчи Янӑш ял тӑрӑхне кӗрекен Аначкасси тата Пранькка ялӗсем пысӑк мар. Клубӗ те унта икӗ яла пӗрлештерет. Ҫавӑнпа ял кунне те вырӑнтисем пӗрле йӗркелме йышӑннӑ. Уява ял-йыш иртнӗ вырсарникун пухӑннӑ.
Аначкасси ял клубӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче пӗлтернӗ тӑрӑх, ял уявне унтисен тӗрлӗ ҫӗре сапаланнӑ тӑванӗсем те килсе ҫитнӗ.
Ялти хастарсене хавхалантарма тӳре-шара алӑ пуснӑ хут панӑ.
Республикӑра «Арча» проект пурнӑҫа кӗрет те, ку тӑрӑхрисем те хӑйсен арчинчи япалисене туртса кӑларнӑ, курав йӗркеленӗ, хӑшӗсем арчари япалана, ҫав шутра ҫӑпата та, тӑхӑнса тухнӑ.
+18.3 °C